🛑 पावसाअभावी हळदीचे पीक करपले; शेतकऱ्यांचे लाखोंचे नुकसान.

🔴 पावसाअभावी हळदीचे पीक करपले; शेतकऱ्यांचे लाखोंचे नुकसान.

मांजरम येथील हळद उत्पादक केशव शिंदे यांची व्यथा; पीक विम्याच्या चार ट्रिगर निकषांनुसार नुकसानभरपाई, अनुदान आणि तातडीने पंचनामे करण्याची मागणी.

शिवगर्जना न्यूज,

नायगाव : बाळासाहेब पांडे

यंदाच्या पावसाळ्यात अपेक्षित पाऊस न झाल्याने नायगाव तालुक्यातील शेतकरी मोठ्या आर्थिक संकटात सापडले आहेत. पावसाच्या लहरीपणाचा फटका सोयाबीन, कापूस, तूर यांसह विविध खरीप पिकांना बसला असून आता हळदीचे पीकही पाण्याअभावी करपू लागले आहे. विशेषतः हळद हे अधिक भांडवली खर्चाचे पीक असल्याने या पिकात गुंतवणूक केलेल्या शेतकऱ्यांसमोर मोठे आर्थिक संकट उभे राहिले आहे. त्यामुळे हळद उत्पादक शेतकऱ्यांना पीक विम्याचा लाभ, विशेष आर्थिक मदत आणि नुकसानभरपाई देण्याची मागणी मांजरम येथील हळद उत्पादक शेतकरी केशव पांडुरंग शिंदे यांनी केली आहे.

हळदीच्या लागवडीपासून ते काढणीपर्यंत शेतकऱ्यांना मोठा खर्च करावा लागतो. बियाणे, खते, औषधे, मजुरी, आंतरमशागत आणि सिंचनासाठी हजारो रुपयांची गुंतवणूक करावी लागते. मात्र, यंदा पावसाने पाठ फिरवल्याने हळदीचे पीक जगविण्यासाठी शेतकऱ्यांची धडपड सुरू आहे. कुणी बोअरवेल खोदत आहे, तर कुणी विहिरींचे खोलीकरण करीत आहे. मात्र, भूगर्भातील पाण्याची पातळी घटल्याने या प्रयत्नांनाही अपेक्षित यश मिळत नाही. परिणामी, डोळ्यादेखत हळदीचे पीक वाळत असल्याने शेतकरी हतबल झाले आहेत.

पीक विम्याचे चार ट्रिगर निकष; प्रत्यक्ष लाभ मिळणार का?

पीक विमा योजनेअंतर्गत हवामानातील प्रतिकूल परिस्थितीमुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास ठरवून दिलेल्या ट्रिगर निकषांनुसार विमा संरक्षणाची तरतूद असल्याचे शेतकरी सांगत आहेत. यामध्ये पुढील निकषांचा समावेश असल्याचा दावा करण्यात येत आहे.

१. सलग १५ दिवस पावसाचा खंड (१५ जून ते ३१ जुलै) : या निकषानुसार प्रतिहेक्टरी २७ हजार रुपये भरपाई.

२. ३० दिवसांत ५० मि.मी.पेक्षा कमी पाऊस (१ ऑगस्ट ते ३१ ऑक्टोबर) : प्रतिहेक्टरी ३६ हजार रुपये भरपाई.

३. सलग पाच दिवसांत ५० मि.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक पाऊस (१ नोव्हेंबर ते २८ फेब्रुवारी) : प्रतिहेक्टरी ९० हजार रुपये भरपाई.

४. सलग ३० दिवस तापमान ३० अंश सेल्सिअस किंवा त्यापेक्षा अधिक (१ नोव्हेंबर ते २८ फेब्रुवारी) : प्रतिहेक्टरी २७ हजार रुपये भरपाई.

या चारही निकषांच्या अनुषंगाने प्रत्यक्ष हवामानाची आकडेवारी, विमा योजनेच्या अटी आणि संबंधित क्षेत्रातील पीक नुकसानीची तपासणी करून हळद उत्पादक शेतकऱ्यांना न्याय द्यावा, अशी मागणी शिंदे यांनी केली आहे.

हेक्टरी नऊ हजारांचा विमा हप्ता; तरीही शेतकरी संकटात.

केशव पांडुरंग शिंदे यांनी खरीप हंगाम २०२६ मध्ये मांजरम शिवारातील एक हेक्टर क्षेत्रावरील हळद पिकाचा प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत विमा उतरविला आहे. त्यांच्या विमा अर्जाच्या पावतीनुसार या पिकासाठी एक लाख ८० हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम असून शेतकरी हिस्सा म्हणून नऊ हजार रुपये भरले आहेत. एवढी मोठी रक्कम विम्यासाठी भरूनही प्रत्यक्षात पीक वाळत असल्याने शेतकऱ्यांना आर्थिक आधाराची अपेक्षा आहे.

पंचनामे करा, केवळ आश्वासन नको!

शासनाकडून दुष्काळी परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर विविध मदतीच्या घोषणा केल्या जात असताना हळद उत्पादक शेतकऱ्यांचाही स्वतंत्रपणे विचार होणे आवश्यक आहे. हळद हे नगदी पीक असून त्यासाठी मोठी आर्थिक गुंतवणूक केली जाते. त्यामुळे शासनाने कोणतेही अनुदान किंवा मदत जाहीर करताना हळद उत्पादक शेतकऱ्यांना प्राधान्य द्यावे. कृषी विभागाने तातडीने शेतावर जाऊन प्रत्यक्ष पाहणी करावी, पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे करावेत आणि पीक विमा कंपनीनेही संबंधित निकषांनुसार नुकसानभरपाई निश्चित करावी, अशी मागणी होत आहे.

हळद उत्पादक शेतकऱ्यांचा प्रश्न केवळ एका शेतकऱ्यापुरता मर्यादित नसून तालुक्यातील अनेक शेतकऱ्यांच्या उपजीविकेशी निगडित आहे. त्यामुळे लोकप्रतिनिधी, शेतकरी संघटनांचे पदाधिकारी आणि सर्व राजकीय पक्षांच्या नेत्यांनी या प्रश्नात लक्ष घालून शासनदरबारी आवाज उठवावा. अन्यथा आपल्या न्याय्य हक्कांसाठी हळद उत्पादक शेतकऱ्यांना रस्त्यावर उतरल्याशिवाय पर्याय राहणार नाही, असा इशाराही शिंदे यांनी दिला आहे.

शेतकरी मेल्यानंतर सांत्वन करून मदत देण्यापेक्षा तो संकटात असतानाच त्याला आर्थिक आधार द्या. ओला दुष्काळ दिसतो; मात्र पावसाअभावी पिकांचे होणारे नुकसान आणि शेतकऱ्यांची आर्थिक होरपळ याकडे गांभीर्याने पाहिले जात नाही. आता आश्वासन नको, प्रत्यक्ष मदत हवी, हीच हळद उत्पादक शेतकऱ्यांची अपेक्षा आहे.

🔴मुख्य संपादक: श्री शहाजी वरखिंडे मो. 9923072242